Het sportersdieet

Ik ben sinds 2017 aan de Radboud Universiteit begonnen met een promotietraject over het sportersdieet. De Nederlandstalige titel is:

Fitter, sterker, sneller. Het sportersdieet en het streven naar gezonde leefgewoonten in Nederland en het Verenigd Koninkrijk (1945-2016)

Zie ook mijn Radboud profielpagina. En de universiteitspagina van de onderzoeksgroep Sportgeschiedenis.

Het project:

Het sportersdieet is na de Tweede Wereldoorlog een ware hype geworden. Wetenschappers onderzoeken elk element van de voeding van atleten, terwijl beroemde sporters voortdurend kookboeken uitbrengen. Wie tegenwoordig de krant openslaat, leest geregeld bespiegelingen over ‘killer bodies’ en de voor- en nadelen van het algemene gebruik van sportvoeding. Helpen deze trends mensen gezond te blijven, of creëeren ze nieuwe eetstoornissen?

Maar deze enorme interesse voor het sportersdieet is niet nieuw. Rond het jaar 1900 werden prestaties van vegetarische sporters bijvoorbeeld al breed uitgemeten in de pers. Toen na 1945 de welvaart snel steeg, kon het publiek culturele en ethische overwegingen wel steeds zwaarder laten wegen bij de aanschaf van voedsel. Overheden en wetenschappers trachtten maatschappelijke voedselgewoonten voortdurend te beïnvloeden. Maar de sporter, geholpen door de journalistiek en commerciële firma’s, had op velen een sterke aantrekkingskracht.

De popularisering van het sportersdieet is opmerkelijk genoeg nauwelijks onderzocht. Hierdoor blijven de interne tegenstellingen en de voortdurende veranderingen in het overgeleverde beeld van dit dieet grotendeels onzichtbaar. Dit project vormt een cultuurhistorische analyse van de uiteenzettingen, mythen en clichés omtrent het sportersdieet, en ‘gezond leven’ in het algemeen. Hierbij kijkt het vooral ook naar de invloed van deze ideeën op gewone mensen. Het beoogt duidelijkheid te scheppen in verschuivende machtsverhoudingen tussen verschillende partijen: sporters, voedselproducenten, overheidsinstanties, journalisten en consumenten. Hiermee verschaft het inzicht in de wijze waarop ‘beroemdheid’ werd – en wordt – aangewend voor het bewerkstelligen van veranderingen in menselijk gedrag.

De aanpak:

Dit project focust op sporters uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk, en kijkt naar veranderingen in de wijze waarop hun levensstijl werd gepresenteerd in tijdschriften, advertenties en (kook)boeken. Het onderzoekt hoe de sporter werd ingezet voor het aanwakkeren van voedselhypes, en hoe het sportersdieet ideeën over maatschappelijke genderrollen en het ‘perfecte’ lichaam heeft weerspiegeld én beïnvloed. Voedselpeilingen en consumentenonderzoeken worden aangewend om de praktische, maatschappelijke uitwerking van het sportersdieet te bestuderen. Zo levert het project een significante bijdrage aan de sport- en voedselhistoriografie, en brengt het de idealen en zorgen in beeld die meespelen bij een elementaire preoccupatie als voedselkeuze.

Sportersdieet - Advertentie voor Ovomaltine - Voedselgeschiedenis
Advertentie uit Sport in Beeld (1932) voor Ovomaltine, een sportief melkdrankje


Klik hier voor mijn vorige project aan de Radboud Universiteit over Gelderse identiteiten in het profvoetbal.